Behcetü’l-mecâlis ve ünsü’l-mecâlis ve şahzü’z-zâhini ve’l-hâcis

Eserin Anılan Diğer İsimleri: 
-
Dil: 
Arapça
Sınıflama: 
Dinî-Genel
Kütüphane: 
Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Koleksiyon: 
Ayasofya
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası: 
03812
Varak Numarası: 
220 vr.
Hattat/Müstensih: 
-
Yazma Kayıt Yeri: 
-
Yazma İstinsah Tarih: 
-
Yazı Türü: 
Nesih
Eserin Türü: 
Telif
Eserin Baskısı: 
thk. Muhammed Mürsi el-Huli, I-II, Kahire: Dârü'l-Kitâbi'l-Arabi, 1962.
Eserin Türkçe Çevirisi: 
-
Telif Tarihi: 
-
Tanıtım: 

Müellif eserin mukaddimesinde kuşatabildiği ölçüde din ve dünyanın mânalarına dair çeşitli meseller, nadir beyitler, beliğ hikmetler, farklı ilimlerden ve türlerden farklı hikâyeleri, onu ezberleyen ve muhafaza edene, içine dalıp okuyana meclislerinde ziynet, münasebetlerinde sıcaklık olsun diye, zihnini ve düşüncelerini parlatsın diye topladığını söylemektedir. Eserde, Kur’ân-ı Kerîm, Sünnet, sahabe kavli ve tâbiîn ile seleflerin sözlerinin yanında çeşitli kaynaklar da kullanılmıştır.

Konu Başlıkları: 

Eser, 118 babtan oluşmaktadır:
1-118. Bab: Meclislerin âdâbı ve iyi bir katılımın hakkı, dilin (lisanın) övülmesi ve beyanın fazileti, meramını anlatamamanın ve gereksiz lafın zemmi, (dilbilgisi) hatasından sakınma, i‘rab öğrenme ve konuşmada anlaşılmayan şeylerin zemmi, ibarelerinin belagatten farklılığı, sükûnetin övülmesi ve konuşmanın zemmi, edep, kalplerin rahatlatılması ve tenbihi, dünya nimetleri hakkında ve nefsin onu istemesi hakkındaki sözler, malın türüne göre himmetlerin değişmesidir. Ticaret, rızk, hırs ve emel, dilenmenin zemmi ve istemeden gelen hediyenin övülmesi, iyi bir akıbete ermek, övülecek mal ve yerilecek mal, zenginlik ve fakirlik hakkında sözler, borç, iktisat, sefer, ziyaret ve dönüş, hicap, tokalaşma ve el öpme, hediye, komşu, misafir, mâruf, şükür konularıdır. İhtiyaçların istenmesi, sultan ve siyaset, sultan ve sohbeti hakkında örnekler, kitap ve yazı, zulüm ve cevr, af-feragat (tecavüz)-öfkesine hâkim olmak, öfke, ümit ve korku (kaygı), afiyet ve bela, hastalık ve tıp, itaat ve asilik, gıybet ve laf taşıma, haddi aşmak ve haset, zan ve idrak, kibir-gurur-kendini beğenme, görüş ve istişare, sır saklama ve ifşa etme, savaş-cesaret-yiğitlik, i‘tizar, mevâid, övgü kaynakları, akıl ve ahmaklık, mübah olan ve kerih olan mizah, sıdk-emanetin övülmesi ve yalan ile ihanetin zemmi, hak ve batıl, haya ve vakar, güzel ve kötü ahlâk, mekârim-i ahlâk, hilmin övülmesi ve sefihliğin zemmi, cömertlik-keremin övülmesi ve cimrilik ile eli sıkılığın yerilmesidir. Mürûet ve fütüvvet, şahsın ahlâkının imtihanı, insanlara muhabbet, insanlardan uzaklaşmak, dost ve düşman, başkalarına rahatsızlık vermek ve onların sırtından geçinmek, alay etme, dininden olmayanlarla kardeşlik, evlat ve baba, akrabalar ve yakınlar, köle ve efendiler, erkekler ve kadınlar, hevanın üstesinden gelmenin övülmesi ve ona uymanın zemmi, kadınlara aşkın ve onlara hevanın anlamı. Kadınların güzellikle ve rikkatle vasıflandırılması ve onların vasıflarının övülmesi, güzel yüze bakmak, kadınlar ve yetişkinlerin evlendirilmesi, kadınlar hakkındaki diğer meseleler, kıyafet, yiyecekler, uyku, hamam, hapis, vekiller, adetler ve alışkanlıklar, müneccimler, beş hüküm, kısaca nadir rüyalar, nadir haberler, felsefenin nadirlerinden konularından oluşmaktadır.

Notlar: 

Detaylı bilgi için bk. Süleyman Tülücü, “Nemerî”, DİA, 2006, XXXII, 550-551.