Kitâb-ı usûl

Eserin Anılan Diğer İsimleri: 
Usûlnâme; Usûl
Dil: 
Türkçe
Sınıflama: 
Dinî-Tasavvufî Ahlâk
Kütüphane: 
Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Koleksiyon: 
Hacı Mahmud Efendi
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası: 
03643-002
Varak Numarası: 
19b-91a vr.
Hattat/Müstensih: 
-
Yazma Kayıt Yeri: 
-
Yazma İstinsah Tarih: 
-
Yazı Türü: 
Talik
Eserin Türü: 
Telif
Eserin Baskısı: 
-
Eserin Türkçe Çevirisi: 
-
Telif Tarihi: 
-
Tanıtım: 

Usûlnâme, Usûl olarak da bilinen bu eseri müellif içinde yaşadığı coğrafyada kendi gözlemlerinden hareketle oluşturmuştur. Bu anlamda müellif sosyal hayattaki gözlemlerini genellikle hikâyeler üzerinden anlatmaktadır. 3237 beyit ve yüzden fazla hikâyeden oluşan eser on iki makam ve yedi şu‘beden müteşekkildir. Ayrıca eserde latifeler ve temsillere de yer verilmiştir.

Konu Başlıkları: 

[Mukaddime/dîbâce]: Münâcât, tevhîd, naat, mi‘râc-ı Nebî, padişahı tarif ve tavsif, sebeb-i telif-i kitâb.
Makamlar:
1. Makam: Keykubad'ın oğluna vasiyeti.
2. Makam: Zalim idarecilerin akıbeti.
3. Makam: Uzletin fazileti.
4. Makam: Velilerin özellikleri.
5. Makam: Doğruluğun önemi.
6. Makam: Konuşma âdâbı.
7. Makam: Hikmet.
8. Makam: Askerlerin cesareti.
9. Makam: Âşıkların ahvali.
10. Makam: Evlenmenin lüzûmu.
11. Makam: Erkeklerin hanımlarını yabancılardan sakınması.
12. Makam: Kötülerin hileleri.
Şu‘beler:
1. Şu‘be: Musiki ile iştiğal olanlar.
2. Şu‘be: Râfizîlerin fesadı.
3. Şu‘be: Gemi yolculuğunun tehlikesi.
4. Şu‘be: Köle ve câriye seçerken dikkat edilmesi gerekenler.
5. Şu‘be: Yedi çeşit insan.
6. Şu‘be Kötü İnsanların ahlâksızlığı.
7. Şu‘be: Ölümden kurtuluş yoktur.

Notlar: 

Detaylı bilgi için bk. Mehmet Akif Alkaya, “Taşlıcalı Yahyâ-Kitâb-ı Usûl”, (yüksek lisans tezi), İnönü Üniversitesi SBE, 1996.