İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi

Proje sayfasına gitmek için tıklayınız.

Hakkında

Ahlâk, İslam düşüncesi içerisinde dinî ve felsefî bilim dallarında kendisine yer bulmuş; farklı gaye ve problemler açısından tartışılmıştır. Bu durum, ahlâk alanının klasik ve çağdaş bilim dalları arasındaki önemine de işaret etmektedir. Teori ve pratiğin birleşiminde ortaya çıkan ahlâkın bu etkin konumu, üzerine çalışmalar yapılmasını gerekli kılmaktadır. Bu sebeple 2013 yılında İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği ve İlmi Etüdler Derneği’nin (İLEM) ortaklığında İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi başlatılmıştır.
Projenin amacı; klasik ahlâk düşüncesinin kökenlerini ortaya çıkarma ve günümüz insanı için bu düşünce geleneğini yeniden üretmektir. Bu hedefle yola çıkılan çalışmada çeşitli kademede çok boyutlu faaliyetler ve yayınlar gerçekleştirilmiştir. Projenin ileri hedefleri arasında günümüz problemlerinin İslam ahlâk düşüncesi çerçevesinde ele alınması bulunmaktadır.

Projede Gerçekleştirilen Çalışmalar

Ahlâkın Temeli Üzerine Konuşmalar

İslam Ahlâk Düşüncesi içerisinde 2013-2014 yıllarında “ahlâkın temeli” meselesini ele alan bir konuşma dizisi gerçekleştirilmiştir. Bilindiği üzere kaynak arayışı, felsefenin temel meselelerinden birini oluşturmaktadır. Bu itibarla ahlâk düşüncesi ve felsefesi üzerine yapılacak olan her çalışma, ilk olarak ahlâkın mevcudiyeti ve buna dayalı olarak ahlâkî yargıların hangi temele ve kaynağa dayandığını ele alma zorunluluğuyla birlikte ortaya çıkmaktadır.
“Ahlâkın Temeli Üzerine Konuşmalar” dizisinde her konuşmacı kendi düşüncesi ve ulaştığı netice itibariyle “Ahlâk Nasıl Temellendirilebilir?” sorusuna cevap teşkil edecek konuşmalar yaptı. Tahsin Görgün, İhsan Fazlıoğlu, Ekrem Demirli, Hakan Poyraz, Cafer Sadık Yaran, Zeynep Direk, Hümeyra Özturan, Ömer Türker ve Ayhan Çitil’in sunumlarıyla yer aldığı dizinin makaleleri, Ömer Türker’in editörlüğünde Ahlâkın Temeli adıyla Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlandı.

Ahlâkî Müeyyide Üzerine Konuşmalar

Ahlâk, kişinin eylemle olan ilişkisinin bir belirlenimi olarak ortaya çıkacağı gibi aynı zamanda onun diğer öznelerle münasebetini de şekillendirir. Toplumun ahlâkî özne üzerindeki etkisi dikkate alındığında ise ahlâk eyleminin ne ölçüde bağlayıcı olacağı sorunu gündeme gelecektir. Diğer bir deyişle ahlâkî kaygılar taşıyan kişinin belirli bir eylemi gerçekleştirmesi yahut bir erdemi kazanmasını gerektiren şey nedir? Bu eylemin ölçütü neye göre tespit edilecektir? Yaptırımın toplumsal ve siyasal boyuttaki karşılığı olan hukuk ile ahlâk ayrımı nasıl sağlanacaktır? Eğer ahlâkta ayrı bir müeyyide unsuru kabul edilecekse burada iç ve dış yaptırım ayrımı sözkonusu olabilir mi? Müeyyidenin ötesinde akılla motive edilecek bir ahlâk sistemi kurmak mümkün mü?
Tüm bu problemler üzerine düşünüp onları anlamlandırmak amacıyla 2015 yılında proje içerisinde “Ahlâkî Müeyyide Üzerine Konuşmalar” başlığı altında bir seminer dizisi gerçekleştirilmiştir. Sunumların makaleleri Ömer Türker editörlüğünde “Ahlâk ve Müeyyide: Ahlâkın Anlamı ve Sınırı Üzerine Konuşmalar” başlığıyla Nobel Yayınları İlem Kitaplığı’ndan yayımlandı.

Yuvarlak Masa Toplantıları

İslam Ahlâk Düşüncesinin Temel Hususiyetleri
İslam ahlâk düşüncesi içerisinde yer alan ekollerin özellikleri, temel kavramlar ve problem alanlarını ele almak amacıyla 2013-2014 yılları içerisinde projede “İslam Ahlâk Düşüncesinin Temel Hususiyetleri” başlığında yuvarlak masa toplantıları gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışmayla; ahlâk alanında kavram, mevzû ve meseleler çerçevesinde müzakereler yapılması suretiyle, mezkûr disiplin içerisinde ortak bir düşünme ve üretimin tesis edilmesi amaçlanmıştır. Hikemiyat literatürü, tehzîb geleneği, tasavvuf ve kelam düşüncelerinde ahlâk, modern ahlâk çalışmalarındaki ahlâk tasnifleri ve literatürüne dair sunumların yapıldığı toplantıların makaleleri Ömer Türker ve Kübra Bilgin Tiryaki’nin editörlüğünde İslam Ahlâk Literatürü: Ekoller ve Problemler adıyla Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlandı.

İslam Düşüncesinde Mizaç Teorileri
2015 yılı içerisinde projede iki ayrı başlık altında yuvarlak masa toplantıları yapılmıştır. Bunlardan ilki mizaç teorileri hakkında gerçekleştirilmiştir. İslam ahlâk düşüncesinin temel meselelerinden birisi olan ahlâkî değişim problemi kapsamında değerlendirilen mizaç, doğal yatkınlık ve iradeli eylemin tespit edilmesi açısından önem arzetmektedir. Bu toplantılarda, mizaca farklı perspektiflerden yaklaşan filozofların görüşleri ele alınmış ve ahlâkın nasıl bir insan doğası üzerine temellendirildiği irdelenmiştir. Sunumların makalelerinin ve kitap için yazılan diğer makalelerin biraraya getirildiği çalışma, M.Zahit Tiryaki ve Kübra Bilgin Tiryaki’nin editörlüğünde İslam Düşüncesinde Mizaç Teorileri başlığıyla Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

İslam Düşüncesinde Ahlâkî Önermelerin Kaynağı
Projede gerçekleştirilen bir diğer toplantı serisi, ahlâk kapsamında üretilen önermelere kaynaklık teşkil eden unsurların incelenmesi amacıyla yapılmıştır. İslam düşüncesindeki akımların benzer ya da farklı önermeleri hangi mantıksal süreçlerden geçirip analize tabi tuttukları çalışmanın cevap aradığı sorulardan biri olmuştur. Bu sunumların makaleleri ve kitap için yazılan başka makaleler, Eşref Altaş ve Mervenur Yılmaz’ın editörlüğünde İslam Ahlâk Düşüncesinde Ahlâkî Önermelerin Kaynağı başlığıyla Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

Çalıştaylar

Ahlâk ve Öteki Çalıştayı
Modern dönemde bilhassa onsekizinci yüzyılın ikinci yarısında Batı’da ortaya çıkan ve yirminci yüzyılda zirveye ulaşan değerler hiyerarşisindeki değişimler, klasik çağda üretilen ahlâk teorilerini zorunlu bir yüzleşmeyle karşı karşıya getirdi. Bu noktada bilhassa Kıta Avrupası felsefesinde gelişen ‘başka’ ve ‘öteki’ kavramları üzerinden yürütülen ahlâk tartışmalarının belirleyici bir etkisinin olduğu ise şüphesizdir. ‘Başka’nın ahlâk tecrübesinin kuruluşunda oynadığı role dair yapılan tartışmalar, bugün gerçekleştirilecek olan ahlâk tartışmalarında dikkate alınması gereken öneme sahiptir.
Sözkonusu önemine binaen modern ahlâk düşüncesinde ‘öteki’ meselesinin ‘başkalık deneyimi’ üzerinden eleştirel bir yaklaşımla ele alınması amacıyla proje kapsamında 11 Nisan 2015 tarihinde Ahlâk ve Öteki Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Çalıştay makaleleri Lütfi Sunar ve Selami Varlık editörlüğünde Ahlâk ve Başkası: Modern Felsefe ve İslam Düşüncesinde Öteki başlığıyla Nobel Yayınları İlem Kitaplığı’ndan yayımlandı.

İslam Düşüncesinde Vicdan Çalıştayı
Ahlâk düşüncesi için kilit kavramlardan biri olan vicdan, günümüzde sıklıkla “ahlâkî bilinç” anlamında kullanılmaktadır. İslam düşüncesine bakıldığında ise vicdan kelimesinin bu anlamda kullanıldığını ya da yaygınlıkla böyle bir içeriğe sahip olarak geçtiğini söylemek zordur. Nitekim birçok metinde bu kavram ahlâkî değil epistemolojik anlamda sezgiye karşılık gelecek şekilde geçmektedir. 3-4 Haziran 2016’da İLEM-İLKE’de gerçekleştirilen İslam Düşüncesinde Vicdan Çalıştayı’nda vicdan kavramının İslamî geleneklerdeki karşılığının saptanması amaçlanmıştır. Çalıştayda ayrıca insanı doğru eyleme teşvik eden içsel halin sorunsallaştırılma biçimi, farklı alanlardaki yansımaları, psikolojik ve teolojik temelleri ilgili gelenek içinde ele alınmıştır.

Dini ve Felsefi Düşüncede Niyet Çalıştayı
Niyet, davranışın meydana gelme sürecinin kilit aşamalarından biri olarak ahlâkın en temel kavramlarından biridir. Gerek dinî gerekse felsefi düşüncede niyet, eyleme değer katan ve onu anlamlı kılan unsur olarak değerlendirilir. Bu yönüyle niyet ve niyetin çeşitli durumları, hem dindarlığın hem ahlâklı olmanın anlamı konusunda belirleyici öneme sahiptir. Buna rağmen niyet konusunun nazari boyutları yeterli derinlikte incelemeye konu olmamıştır.
Önemine binaen geniş bir perspektifle niyet konusunun ele alındığı “Dini ve Felsefi Düşüncede Niyet” başlıklı çalıştay, 7-8 Ekim 2016 tarihlerinde düzenlenmiştir. Çalıştayda niyet kavramı birçok açıdan incelemeye tabi tutulmuştur.

Klasik İslam Düşüncesinde İnsan Tanımları Çalıştayı
İnsanın farklı varlık alanlarına dair idrakini yönlendiren şey, kendisini nasıl idrak ettiğidir. Dolayısıyla “İnsan nedir?” sorusuna verilen cevapların, felsefenin varlık ve bilgi gibi disiplinleriyle ilgili meselelerin yanısıra, tıp etiği, insan hakları, erdem sorunu, ahlâkın temeli, toplumsal ve politik yapıların kuruluşu ve yapıya mensup olanlar arasındaki ilişkiler gibi birçok farklı konuda alınan tutumları tayin ettiği görülür.
Bu bağlamda “İnsan nedir?” sorusu etrafında oluşan problemleri masaya yatırmak amacıyla proje kapsamında 4-5 Kasım 2016 tarihlerinde Klasik İslam Düşüncesinde İnsan Tanımları Çalıştayı gerçekleştirilmiştir.
Bu çalıştayda, İslam düşünce geleneğinin kelâm, felsefe ve tasavvuf gibi alanlarında “insanın ne olduğu” sorusuna verilen cevaplar teklif, ubudiyet, vasat, kemal, gaye, itidal, hilafet kavramları bağlamında etraflı bir şekilde ele alınmış ve varlık, bilgi ve değer anlayışlarının insan tanımlarıyla ilişkisi gözden geçirilmiştir.

Çıktılar

Şerhul’l-Ahlâki’l-Adudiyye-Tahkîk ve Tercümeleri/ 7 Kitap

13. yüzyılda Adudiddîn el-îcî tarafından kaleme alınan Ahlâk-ı Adudiyye adlı ahlâk risalesine ikinci klasik dönemde bir çok şerh yazılmıştır. Sözkonusu şerhlerin tamamına yakınının akademi camiasına kazandırılmasıyla ahlâk kavramları ve problemlerindeki sürekliliğin gösterilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla muhtelif dönemlerde yazılmış 7 ayrı Ahlâk-ı Adudiyye şerhinin tahkik ve tercümesi yapılarak proje içerisinde yayımlanmıştır.

Taşköprîzâde Ahmed Efendi, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Mustakim Arıcı & Elzem İçöz)
İsmail Müfîd el-İstanbulî, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Selime Çınar)
Alâüddin el-Kâzerûni, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Mehmet Aktaş & Güvenç Şensoy)
Şemsüddîn el-Kirmânî, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Mervenur Yılmaz)
Müellifi Meçhul (15.yy), Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Kübra Bilgin Tiryaki)
Seyfüddîn el-Ebherî, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Ömer Türker)
Mehmed Emin İstanbulî, Melzemetü’l–Ahlâk (Ahlâk-ı Adudiyye tercüme şerhi) (transkiripsiyon: Melek Yıldız Güneş & Aliye Güler)

Taşköprîzâde Ahmed Efendi, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Mustakim Arıcı & Elzem İçöz)
İsmail Müfîd el-İstanbulî, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Selime Çınar)
Alâüddin el-Kâzerûni, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Mehmet Aktaş & Güvenç Şensoy)
Şemsüddîn el-Kirmânî, Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Mervenur Yılmaz)
Müellifi Meçhul (15.yy), Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Kübra Bilgin Tiryaki)
Seyfüddîn el-Ebherî,  Şerhu’l-Ahlâki’l-Adudiyye (tahkik ve çeviri: Ömer Türker)
Mehmed Emin İstanbulî, Melzemetü’l–Ahlâk (Ahlâk-ı Adudiyye tercüme şerhi) (transkiripsiyon: Melek Yıldız Güneş & Aliye Güler)
Ahlâkın Temeli, Ömer Türker (Ed.)

Ahlâkın Temeli, Ömer Türker (Ed.)

Ahlâkın Temeli Üzerine Konuşmalar dizisinde yapılan sunumların makalelerini içeren bu çalışmada, ahlâkın kaynağı meselesi farklı görüş ve temellendirmelere sahip metinlerle ele alınmaktadır. Sekiz makalenin yer aldığı bu kitabın editörlüğü Ömer Türker tarafından yapılmış ve Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

İslam Ahlâk Literatürü: Ekoller ve Problemler, Ömer Türker & Kübra Bilgin Tiryaki (Ed.)

İslam Ahlâk Literatürü: Ekoller ve Problemler, Ömer Türker & Kübra Bilgin Tiryaki (Ed.)

İslam ahlâk düşüncesi içerisinde yer alan ekollerin özellikleri, temel kavramlar ve problem alanlarını ele almak amacıyla projenin ilk döneminde yuvarlak masa toplantıları serisi gerçekleştirilmiştir. Farklı disiplinlerden akademisyenlerin yaptığı sunumlar ve katılımcıların müzakareleriyle şekillenen bu toplantılarda meseleler yazılan makaleler üzerinden tartışılmıştır. Ömer Türker ve Kübra Bilgin Tiryaki’nin editörlüğünde hazırlanan bu kitapta söz konusu çalışmanın makaleleri yer almaktadır. Bu kitap Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

Ahlâk Felsefesinin Temel Problemleri: Seçme Metinler, Hümeyra Özturan (Ed.)

Ahlâk Felsefesinin Temel Problemleri: Seçme Metinler, Hümeyra Özturan (Ed.)

Hümeyra Özturan tarafından hazırlanan bu kitap, ahlâk düşüncesi içerisinde ele alınan problemler ve o problemler merkezinde ortaya konulmuş temel metinlerden seçme pasajların yer aldığı bölümler olarak düzenlenmiştir. Okuyucu ve öğrencilerin üst düzeyde istifadesinin amaçlandığı bu kitap, bütünlüklü bir ahlâk felsefesi okuması vermektedir. Bu çalışma Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

İslam Düşüncesinde Mizaç Teorileri, M. Zahit Tiryaki & Kübra Bilgin Tiryaki (Ed.)

İslam Düşüncesinde Mizaç Teorileri, M. Zahit Tiryaki & Kübra Bilgin Tiryaki (Ed.)

İslam ahlâk düşüncesinde mizaç, ahlâkî yapı ve eylemlerde etki eden unsurlardan birisi olarak kabul edilmektedir. Doğal bir yapı olan mizacın ahlâkla olan ilişkisini anlamak için hazırlanan bu çalışma, projede gerçekleşen yuvarlak masa sunumlarının genişletilmiş bir çıktısıdır. M. Zahit Tiryaki ve Kübra Bilgin Tiryaki’nin editörlüğünde hazırlanan kitap, Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

İslam Düşüncesinde Ahlâkî Önermelerin Kaynağı, Eşref Altaş & Mervenur Yılmaz (Ed.)

İslam Düşüncesinde Ahlâkî Önermelerin Kaynağı, Eşref Altaş & Mervenur Yılmaz (Ed.)

Gerek günlük olaylarda gerekse de felsefî bir meselede ahlâka konu olan şeyleri ele alırken zaman zaman onların hangi ana kaynaktan alındığını sorgularız. Bu kitapta projede gerçekleşen ahlâkî önermelerin kaynağına dair sunumların makaleleri yer almaktadır. Ayrıca kitaba konu ile ilgili başka makaleler de dahil edilmiştir. Çalışma, Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

Ayman Shihadeh, Fahreddin er-Râzî’nin Gayeci Ahlâkı, Selime Çınar & Kübra Şenel (Çev.)

Ayman Shihadeh, Fahreddin er-Râzî’nin Gayeci Ahlâkı, Selime Çınar & Kübra Şenel (Çev.)

Fahreddin er-Râzî İslam düşüncesi müteahhir döneminin ana tartışmalarını belirleyen bir isimdir. Râzî sonrası düşünce büyük oranda onun açtığı hatlar üzerinden devam etmektedir. Bu itibarla Râzî’nin ahlâk düşüncesinin nasıl bir seyir izlediğinin bilinmesi gereklidir. Bu amaçlarla Ayman Shihadeh tarafından yazılan ve Fahreddin er-Râzî’nin ahlâk düşüncesini ele alan The Teleological Ethics of Fakhr al-Din al-Razi adlı eser proje içerisinde tercüme edilmiştir. Kitap, Nobel Yayınları İLEM Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

Ahlâk ve Başkası: Modern Felsefe ve İslam Düşüncesinde Öteki, Lütfi Sunar & Selami Varlık (Ed.)

Ahlâk ve Başkası: Modern Felsefe ve İslam Düşüncesinde Öteki, Lütfi Sunar & Selami Varlık (Ed.)

İnsani yaşamın temeline, özünde bir ahlâk fikri barındıran başkasının varlığı alınırsa, ötekileştirmeksizin bir tanıma gerçekleştirilebilir ve bu tanıma bir ahlâkî yükümlülüğü meydana çıkarabilir. Aksi durumda başkasının varlığıyla ahlâkî bir ilişki kurulmadığı takdirde ötekinin yabancılığı ortaya çıkmaktadır.
Bu perspektif içerisinde modern felsefede ve İslam düşüncesinde başkası/öteki ile ilgili kavram ve tartışmaları ele alan yazıların yer aldığı “Ahlâk ve Başkası: Modern Felsefe ve İslam Düşüncesinde Öteki” başlıklı eser 11 Nisan 2015 tarihinde gerçekleştirilen Ahlâk ve Öteki Çalıştayı’nın genişletilmiş çıktılarından oluşmaktadır. Ahlâk ve başkalık ilişkisini genel ve karşılaştırmalı bir perspektiften ele alınan eser, Lütfi Sunar ve Selami Varlık tarafından editörlüğü yapılarak Nobel Yayınları İlem Kitaplığı’ndan yayımlandı.

İnsan ve Toplum: Taşköprîzâde’nin Ahlâk ve Siyaset Düşüncesi, Mustakim Arıcı

İnsan ve Toplum: Taşköprîzâde’nin Ahlâk ve Siyaset Düşüncesi, Mustakim Arıcı

İslâm ilim ve düşünce mirasının 16. yüzyıla kadar ulaşan ana akımlarını ve nazarî düşüncenin temel tartışma noktalarını Taşköprîzâde’nin eserlerinde bulmak ve onun bu akımları farklı düzeylerde sahiplendiğini, söz konusu tartışmalarda dirayetini ortaya koyduğunu görmek mümkündür. Bu yönüyle o, dönemine intikal eden ilmî birikimi harmanlayan, tek bir düşünce ekolünün içerisinde ele alınması pek de imkan dahilinde olmayan bir Osmanlı âlimidir. Taşköprîzâde’nin bu özelliğinin belki de en belirgin olarak görüldüğü sahalardan biri ahlâktır. Mustakim Arıcı’nın kaleme aldığı bu eserde, Taşköprîzâde’nin farklı sahalarda kaleme aldığı eserlerden yola çıkılarak ve aynı zamanda kaynakları ve dönemindeki literatürle mukayese edilerek onun ahlâk ve siyasete dair görüşleri ele alınmıştır. Eser Nobel Yayınları İlem Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

İslam Düşüncesinde Sevgi Teorileri, Hatice Toksöz

İslam Düşüncesinde Sevgi Teorileri, Hatice Toksöz

Sevgi (el-mehabbe), kavramına dair etimolojik bir tahlil girişimi olan bu çalışma, sevgi kavramının İslâm düşüncesinde metafizik, fizikî, ahlâkî ve siyasî boyutlarına ilişkin açılımları gözler önüne sermeyi hedeflemektedir. Hatice Toksöz tarafından kaleme alınan çalışmada, Allah'ın sevgisi ile yaratılmışların sevgisinin mahiyet farkına işaret edilerek İslâm düşünürlerinin sevgi kavramı etrafında tartıştıkları problemlere yer verilmiş; böylece İslâm filozoflarının, kelâm bilginlerinin ve mutasavvıfların sevgiye ilişkin yazdıkları üzerinden mukayese yapma imkânı sağlanmıştır. Eser Nobel Yayınları İlem Kitaplığı’ndan yayımlanmıştır.

hlâk ve Müeyyide: Ahlâkın Anlamı ve Sınırı Üzerine Konuşmalar, Ömer Türker (Ed.)

Ahlâk ve Müeyyide: Ahlâkın Anlamı ve Sınırı Üzerine Konuşmalar, Ömer Türker (Ed.)

Ahlâk tamamıyla bireyin vicdanıyla alakalı bir olgu olarak anlaşıldığı sürece bireyler arasındaki ilişki veya ahlâkın dışa bakan yönü, ahlâktan ziyade siyasetin bir sorunu olarak ele alınmak durumundadır. Bu takdirde ahlâksızlık kapsamında değerlendirilecek durumlar, hukukun alanına girdiği sürece bir müeyyideden bahsedilebilir. Fakat bu sonuç, esas itibariyle belirli bir insan ve toplum tasavvurunun uzantısı veya kaçınılmaz neticesi olduğundan, farklı insan ve toplum tasavvurları açısından ele alınmayı gerektirir. Bu kitapta ahlâk ve müeyyide ilişkisini sorgulamak amacıyla 2015 yılı içerisinde İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi içerisinde gerçekleştirilen “Ahlâkî Müeyyide Üzerine Konuşmalar” serisinde yapılan konferansların çıktıları yer almaktadır. Ömer Türker’in editörlüğünü yaptığı eser, Nobel Yayınları İlem Kitaplığı’ndan yayımlandı.

Projede Devam Eden Çalışmalar

Türk Hukuk Sisteminin Ahlâkî Temelleri Raporları

Türk hukuk sisteminin temellerini belli hatlar üzerinden takip etmeyi ve bunların sonucunda pratiğe dönük önerilerde bulunmayı amaçlayan bu dizinin ilk iki raporunun konusu, idari hukuk ve medeni hukukun ahlâkî temellerine dair olacak.
Rapor dizisinde, Türkiye’deki hukuk sisteminin temelinde yer alan ahlâkî ilkelerin neler olduğunun tespit edilmesi ve bunların sonuçlarının analiz edilmesi hedeflenmektedir. Böylelikle halihazırdaki Türk hukuk sisteminin temelinde doğal hukuk temelli bir ahlâkî yaklaşımın mı, faydacı bir perspektifin mi yoksa teleolojik bir yaklaşımın mı bulunduğu incelenecek ve bu hukuk sisteminin nasıl bir insan ve toplum hedeflediği üzerinde durulacaktır. Ayrıca uygulamaya dönük tekliflerde bulunulacaktır.
Bu çalışmanın amacı; Türk hukuk sisteminin ahlâkî kökenlerini analiz etmek ve mevcut kökenin ortaya çıkardığı sonuçları, temel hukuk birimleri üzerinden incelemektedir.

Türk Eğitim Sisteminin İnsan Yetiştirmeye Dair Ahlâkî Tasavvuru Raporu

Her eğitim fikri, farkında olunsun ya da olunmasın ideal insan tipolojisi iddiası üzerine kuruludur. Nitekim eğitim sonucunda toplumsal işleyişte rol alacak bireyler mevcut insan algısı ve iş yapış biçimini sürdürecek ve nesilden nesile aktarım bunun üzerinden gerçekleştirilecektir. Bu raporda Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan itibaren ilköğretim ve liseyi kapsayacak şekilde nasıl bir insan yetiştirme fikrinin benimsendiği araştırılacaktır. Çalışmada; “Eğitim polikaları hangi doğrultuda belirleniyor? Sözkonusu politikaların belirleniminde sistemli bir yaklaşım takip edilebiliyor mu? Eğitim sonucunda hangi ahlâkî tasavvur ve ilkeler nasıl bir insan ve toplum yapısı ortaya çıkarmaktadır?” sorularına cevap aranacaktır.

Modern Düşüncede İnsan Tanımları Çalıştayı

Proje içerisinde 18 Mart 2017 tarihinde gerçekleştirilecek olan bu çalıştayda, daha önce tertip edilen Klasik İslam Düşüncesinde İnsan Tanımları Çalıştayı’nın devamı olacak şekilde, modern düşüncede ortaya çıkan insan tanımları ve buna bağlı olarak insan doğasına dair yapılan tartışmalar incelenecektir.

Ahlâk Eserleri Katalogunun Geliştirilmesi

8-20.yüzyıllardaki yazma ve basma ahlâk eserlerinin ayrıntılı kataloğunu içeren çalışma, bir veri arama motoru olarak 2016 yılı sonunda tamamlanmıştır. 2017 yılında ise yeni tespit edilen eserlerin bilgileri veri tabanına eklenmek suretiyle çalışmanın daha kamil bir hale gelmesi sağlanacaktır.

2017 Yılı İçerisinde Çıkacak Kitap Yayınları

İslam Düşüncesinde Vicdan Kavramı
Bu kitap İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi içerisinde Haziran 2016’da gerçekleştirilen İslam Düşüncesinde Vicdan başlıklı çalıştayın geliştirilmiş çıktılarından oluşmaktadır. Kitabın Mart 2017’de yayımlanması planlanmaktadır.

Dini ve Felsefi Düşüncede Niyet Kavramı
Bu kitap İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi içerisinde Eylül-Ekim 2016’da gerçekleştirilen Dini ve Felsefi Düşüncede Niyet başlıklı çalıştayın geliştirilmiş çıktılarından oluşmaktadır. Kitabın Nisan 2017’de yayımlanması planlanmaktadır.

Klasik İslam Düşüncesinde İnsan Tanımları
Bu kitap İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi içerisinde Kasım 2016’da gerçekleştirilen Klasik İslam Düşüncesinde İnsan Tanımları başlıklı çalıştayın geliştirilmiş çıktılarından oluşmaktadır. Kitabın 2017 yılı içerisinde yayımlanması planlanmaktadır.

Modern Düşüncede İnsan Tanımları
Bu kitap İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi içerisinde Şubat 2017’de gerçekleştirilecek olan Batı Düşüncesinde İnsan Tanımları başlıklı çalıştayın çıktılarından oluşmaktadır. Kitabın 2017 yılı içerisinde yayımlanması planlanmaktadır.

Menâhicü’s-seniyye-Tahkik ve Tercüme
Abdülkadir el-Fakîhî tarafından 16.yüzyılda kaleme alınan bu eser, Menâhicü’l-Ahlâk bu tertip üzere tasavvufî, felsefî ve gelenekçi ahlak modellerini mezc etmektedir. Eserin genel sistematiği, hece harfleri üzere düzenlenmesi, farklı yöntemleri birleştirmesi, oldukça geniş bir kaynak yelpazesine sahip olması ve girişte bu kaynakları sıralaması, rivayet merkezli bir yöntemi ve didaktik tarzı tercih etmesi vb. sebepler risaleyi dönemi itibarıyla özgün kılmakta ve çok yönlü incelenmesini gerektirmektedir.
Osman Demir tarafından tahkik ve tercüme edilen kitabın Şubat 2017’de yayımlanması hedeflenmektedir.